Wayland

Wayland is het moderne display-protocol van de Linux-desktop, de opvolger van X11. Het regelt hoe grafische programma's hun vensters op het scherm krijgen — eenvoudiger, veiliger en vloeiender dan zijn voorganger.

Hoe het werkt

Bij Wayland is de compositor de spil: één programma dat vensters samenstelt, invoer verdeelt en direct met de kernel praat. Applicaties tekenen hun eigen venster in een buffer en geven die aan de compositor. GNOME (Mutter), KDE (KWin) en sway zijn zulke compositors.

Waarom X11 vervangen werd

  • Veiligheid — onder X11 kan elk programma toetsaanslagen van alle andere programma's meelezen en schermafbeeldingen maken; onder Wayland is elke app geïsoleerd
  • Vloeiend beeld — elke frame is compleet ("every frame is perfect"), geen tearing
  • Eenvoud — de X-server met decennia aan legacy valt weg

De keerzijde van de isolatie: schermdeling, schermopname en tools als klembordmanagers hebben nieuwe mechanismen nodig (portals via PipeWire).

Status en compatibiliteit

Wayland is de standaardsessie op Fedora, Ubuntu en de recente GNOME- en KDE-versies. Oudere X11-programma's blijven werken via XWayland, een compatibiliteitslaag die een X-server binnen Wayland draait.

echo $XDG_SESSION_TYPE      # wayland of x11

Zie ook

  • x11 — de voorganger
  • desktop-omgeving — levert de compositor mee
  • linux — de desktopkant van het besturingssysteem
linuxsoftware